Goede voornemens van idee tot uitvoering: zo gaan Nederlanders ermee om

Het nieuwe jaar begon voor veel Nederlanders vol goede moed. Gezonder eten, vaker sporten, meer rust nemen, attenter zijn naar anderen of eindelijk beginnen met sparen: januari stond in het teken van frisse plannen en nieuwe energie. Inmiddels zijn we een paar maanden verder en voelt die frisse start voor sommigen alweer wat verder weg. Want goede voornemens bedenken is één ding, ze volhouden blijkt vaak een stuk lastiger. Daarom vroegen wij 1.000 Nederlanders naar hun gewoontes, motivatie en uitdagingen rondom goede voornemens. Want juist in maart stranden veel goede voornemens al, waardoor dit hét moment is om jezelf eraan te herinneren ze juist nu vol te houden.

Goede voornemens, ja of nee

Het begin van het nieuwe jaar is voor velen hét moment om nieuwe (gezonde) gewoontes te ontwikkelen, en dat is terug te zien in de sportscholen, die in januari vaak bomvol zitten met leden die goede voornemens hebben. Zo blijven goede voornemens populair, al doet niet iedereen eraan mee. Uit het onderzoek blijkt dat bijna een op de drie Nederlanders niet aan goede voornemens doet. Daarentegen stelt 24% van de Nederlanders elk jaar doelbewust nieuwe doelen en doet 47% dit soms. Mannen blijken fanatieker mee te doen aan goede voornemens dan vrouwen. 30% stelt jaarlijks goede voornemens tegenover 18% van de vrouwen. Ook tussen leeftijdsgroepen zijn duidelijke verschillen te zien. Vooral jonge volwassenen zijn actief met goede voornemens; 40% van de 18-34-jarigen stelt jaarlijks nieuwe doelen, tegenover bijna een derde van de 35-49-jarigen. Bij de 50-64-jarigen is dat iets minder dan één op de vijf, en onder 65-plussers slechts 6%. Ook op provinciaal niveau zijn er duidelijke verschillen zichtbaar. Zo heeft Zeeland de meeste inwoners met goede voornemens (40%), gevolgd door Flevoland en Drenthe (beide 36%). De minste goede voornemens vinden we in Limburg (33%) en Noord-Brabant (32%), waar relatief veel inwoners aangeven niet aan goede voornemens te doen.

Houden Nederlanders zich aan hun goede voornemens?

Het maken van goede voornemens is één ding, het volhouden een ander. Slechts 10% geeft aan altijd trouw te zijn aan hun voornemens, terwijl meer dan de helft (52%) aangeeft dat ze het meestal proberen, maar niet altijd lukt. Voor 34% geldt dat het soms lukt, afhankelijk van hoe serieus ze er op dat moment mee bezig zijn, en 4% houdt zich er eigenlijk nooit aan. Opvallend is dat mannen (14%) zich vaker aan hun voornemens houden dan vrouwen (6%).

Als het aankomt op de duur van goede voornemens, blijkt dat een kwart van de Nederlanders hun voornemen slechts één tot drie maanden volhoudt. Dat betekent dat veel goede voornemens deze maand al gestrand zijn. Sommige voornemens stranden de eerste vier weken al, maar liefst 13% houdt het niet zo lang vol. Er zijn ook uitschieters, 3% geeft aan zich minder dan een week aan het goede voornemen te kunnen houden. 

Gelukkig zijn er ook nog doorzetters: 16% blijft langer dan drie maanden trouw aan hun voornemen, 36% probeert zich het hele jaar eraan te houden en 7% gaat door totdat het doel daadwerkelijk is bereikt.

Volgens gedragsexpert Dirkje van der Ven beginnen veel mensen het jaar met een duidelijke intentie, maar is die intentie nog geen gedrag. Het veranderen van gewoontes kost energie en aandacht, waardoor de motivatie na een paar weken tot maanden vaak begint weg te zakken. Op zulke momenten vallen mensen gemakkelijk terug in hun oude gedrag, omdat dat belonend en vertrouwd voelt.

In kleine stapjes naar een betere versie

Nederlanders maken goede voornemens vooral om zichzelf te verbeteren en gezonder of gelukkiger te worden. Zo geeft 49% aan dat ze weten dat het goed voor hen kan zijn, terwijl 47% zichzelf wil verbeteren en 41% graag nieuwe doelen voor zichzelf stelt. Ook slechte gewoontes afleren (37%) en een frisse start maken (33%) zijn belangrijke redenen. Sociale druk speelt nauwelijks een rol; slechts 5% voelt zich ertoe aangezet omdat “iedereen het doet”. Maar hoe houd je een goed voornemen eigenlijk het beste vol? Beginnen met kleine stapjes werkt voor de meeste Nederlanders het beste (53%). Ook een duidelijke planning (30%) en beloningen voor jezelf instellen (26%) zorgen ervoor dat goede voornemens beter vol te houden zijn. Andere manieren, zoals steun van vrienden of familie of een app bijhouden, spelen ook een rol en zijn in de visual hieronder te zien.

Volgens Dirkje van der Ven ontstaan nieuwe gewoontes zelden in één keer. Door doelen op te delen in kleine, haalbare stappen maak je de kans veel groter dat een verandering ook echt blijft hangen. Gedrag wordt namelijk vaak bepaald door wat er vóór en na een handeling gebeurt. Als je de juiste triggers en beloningen creëert, wordt een nieuwe gewoonte veel makkelijker vol te houden.

De populairste goede voornemens

Als het op goede voornemens aankomt, draait het voor Nederlanders vooral om gezondheid en welzijn. Het meest genoemd is gezonder eten of afvallen (49%). Blijkbaar is niet iedereen even tevreden over zijn of haar fysieke gesteldheid. Want ook meer sporten of bewegen (44%) staat hoog op het lijstje, gevolgd door meer rust en ontspanning (32%), een teken dat we vaker tijd willen maken voor onszelf. Daarnaast is meer water drinken een veelvoorkomend goed voornemen. Bijna een kwart van de Nederlanders heeft dit als goed voornemen gehad de afgelopen jaren. Beter omgaan met geld en sparen (23%) is het vijfde meest genoemde goede voornemen. Ook minder schermtijd komt voor in de lijst met goede voornemens. Volgens Dirkje van der Ven komt dit doordat veel mensen merken dat hun telefoon een gewoonte is geworden. Veel mensen pakken hun telefoon zonder erbij na te denken, bijvoorbeeld uit verveling of als korte pauze. Juist omdat het zo’n ingesleten gedrag is, ontstaat bij veel mensen de behoefte om hier grip op te krijgen.

Wat als goede voornemens niet lukken

Niet iedereen haalt zijn goede voornemens zonder slag of stoot. Het merendeel van de Nederlanders voelt zich juist gemotiveerd om het opnieuw te proberen als een voornemen niet lukt (37%). Toch geven velen ook toe dat teleurstelling (20%) of frustratie (22%) op de loer ligt wanneer het niet lukt zoals gehoopt. Slechts een klein deel (2%) haalt altijd zijn doelen, terwijl 18% zich er weinig van aantrekt. 

Wat maakt het dan zo lastig om goede voornemens vol te houden? Vaak kiezen we voor de makkelijke weg (37%) of ontbreekt het aan motivatie (32%). Ook een te ambitieus doel (27%) of te weinig tijd (22%) spelen een rol, terwijl praktische beperkingen (zoals geld) voor 16% een struikelblok vormen. Slechts 7% vindt het nooit moeilijk om zich aan hun goede voornemens te houden.

“Als een goed voornemen niet lukt, betekent dat meestal niet dat iemand het niet graag genoeg wil. Vaak spelen gewoontes, de omgeving en onbewuste drijfveren een veel grotere rol dan we denken,” aldus Dirkje van der Ven.

New year, new me?

Voor veel Nederlanders staat het begin van een nieuw jaar symbool voor een frisse start. Zo ziet 37% het als een kans op nieuwe mogelijkheden, terwijl meer dan een derde (36%) het vooral als een gewone nieuwe maand of dag beschouwt. Voor 28% draait het juist om de feestelijke tradities van de jaarwisseling, en 27% gebruikt het moment om stil te staan bij het afgelopen jaar. Daarnaast gebruiken veel Nederlanders het nieuwe jaar om zichzelf te verbeteren en stil te staan bij hun keuzes: 19% ziet het als tijd voor reflectie en zelfverbetering, 18% grijpt het aan om plannen en doelen op te stellen, 16% bekijkt financiële keuzes of planning opnieuw, en 14% ziet het als een kans om oude gewoontes achter zich te laten.

Verantwoording onderzoek

Dit onderzoek is uitgevoerd via een survey onder een panel van Panel Inzicht, bestaande uit 1.000 Nederlanders van 18 jaar en ouder.